Blog
Codesys Structured Text (ST)
Yazar
İlhan
Kategori
PLC
Tarih
13 Temmuz 2026
Saat
19:00
Codesys Structured Text (ST): Profesyonel Otomasyonun Dili
Endüstriyel otomasyonda karmaşık algoritmaları, döngüleri ve veri işleme süreçlerini yönetmek için kullanılan en etkili yöntem, üst düzey bir programlama dili olan Structured Text (ST) dilidir. Codesys platformunda sunulan ST, metin tabanlı yapısıyla özellikle matematiksel hesaplamalar ve mantıksal karar mekanizmaları için rakipsiz bir esneklik sağlar. Bu rehberde, ST dilinin temel sözdizimini, projelerinizde nasıl daha temiz kod yazabileceğinizi ve neden profesyonel otomasyon projelerinin vazgeçilmezi olduğunu inceliyoruz. Yazının en alt kısmında, Structured Text (ST) dilindeki temel komutları uygulamalı olarak gösteren videolu anlatımlarımıza ulaşabilirsiniz.
- Karmaşık Mantık Yönetimi: IF-THEN-ELSE yapılarından CASE ifadelerine kadar, klasik Ladder Logic ile zorlanan karmaşık mantıkları kolayca kurgular.
- Veri İşleme Yeteneği: Diziler (Arrays), yapılar (Structures) ve karmaşık matematiksel fonksiyonlar üzerinde hızlı ve verimli işlemler yapmanızı sağlar.
- Okunabilirlik ve Düzen: Kod bloklarını yorum satırları ve düzenli bir metin yapısı ile organize ederek, projenizin bakımını kolaylaştırır.
- Standartlara Uyumluluk: IEC 61131-3 standartlarına tam uyumlu yapısı ile farklı PLC platformları arasında taşınabilir ve güvenilir kodlar üretir.
Structured Text, özellikle yüksek seviyeli otomasyon gerektiren projelerde mühendislik kalitesini bir üst seviyeye taşır. Ancak bu dilin gücünü tam olarak ortaya çıkarmak, değişken tanımlama disiplini ve doğru programlama tekniklerini uygulamaktan geçer.
Structured Text ile Kod Yazma Disiplini ve Uygulama
ST dilinde başarılı olmanın anahtarı, değişkenleri doğru adresleme ve kodu küçük, yönetilebilir bloklara (POU) ayırmaktır. Kodunuzu yazarken [OSCAT Basic](buraya OSCAT makalene link ver) kütüphanesi gibi hazır fonksiyonları çağırarak tekerleği yeniden icat etmenize gerek kalmaz. Özellikle [Visualization](buraya Visualization makalene link ver) tarafındaki değişkenlerin ST ile işlenmesi, verilerin ekranlara çok daha akıcı bir şekilde yansımasını sağlar. Profesyonel bir ST yazılımcısı olmak için sadece dilin sözdizimini değil, aynı zamanda projenin [SoftPLC](buraya SoftPLC makalene link ver) veya standart PLC donanımındaki döngü zamanlarını (scan time) dikkate alan bir yaklaşım benimsemelisiniz.
"Structured Text, otomasyon dünyasının sadece bir kodlama dili değil; karmaşık fikirlerin hatasız, düzenli ve profesyonel birer makine mantığına dönüştüğü en net araçtır."
Özetle, Codesys Structured Text (ST), modern endüstriyel otomasyon projelerinde daha hızlı, daha düzenli ve daha sürdürülebilir kodlar yazmanızın en temel anahtarıdır. Öğrenme eğrisi biraz sabır gerektirse de, kazandırdığı hız ve esneklik, her otomasyon mühendisi için vazgeçilmez bir yetenek haline gelecektir.
Uygulamalı Structured Text (ST) Eğitim Videoları
Öğrendiğimiz teorik bilgilerin Codesys üzerinde nasıl kodlandığını aşağıdaki videolarda adım adım izleyebilir ve temel komutları kendi projelerinizde hemen test edebilirsiniz.
ST (Structured Text) Açık Kontak Ekleme
ST dilinde klasik bir “açık kontak” mantığını kurgulamak, temelde bir Boolean değişkenin durumunu okumak ve onu mantıksal bir şarta bağlamak anlamına gelir. Codesys üzerinde bu temel işlemin kod satırlarına nasıl döküldüğünü ve atama operatörlerinin nasıl kullanıldığını hemen aşağıdaki uygulamalı videomuzda adım adım izleyebilirsiniz.
ST (Structured Text) Seri ve paralel kontak tipleri
Ladder diyagramlarda sıklıkla başvurduğumuz seri ve paralel kontak bağlantıları, Structured Text (ST) dilinde AND ve OR mantıksal operatörleriyle ifade edilir. Codesys ortamında birden fazla giriş şartını aynı anda değerlendirmeyi (seri) veya alternatif koşullar oluşturmayı (paralel) sağlayan bu temel yapının nasıl kodlandığını aşağıdaki eğitim videomuzda uygulamalı olarak inceleyebilirsiniz.
ST (Structured Text) Mühürleme Devresi Oluşturma
Klasik röle mantığında bir sistemi sürekli çalışır halde tutmak için kullandığımız mühürleme (latching) devreleri, ST dilinde kendi durumunu koruyan mantıksal eşitliklerle yazılır. Start ve Stop koşullarını tek bir satırda harmanlayarak güvenli bir mühürleme algoritmasının nasıl oluşturulacağını ve Codesys üzerinde nasıl test edileceğini hemen aşağıdaki videomuzda uygulamalı olarak görebilirsiniz.
ST (Structured Text) Set ve Reset komutları
Klasik mühürleme devrelerine esnek bir alternatif olan Set (S) ve Reset (R) komutları, bir çıkışın veya sistem değişkeninin durumunu kalıcı olarak değiştirmek için kullanılır. ST dilinde değişkenlere doğrudan TRUE veya FALSE ataması yaparak ya da IEC 61131-3 standardındaki SR ve RS fonksiyon bloklarını çağırarak bu işlemlerin Codesys üzerinde nasıl kodlandığını hemen aşağıdaki videomuzda tüm detaylarıyla öğrenebilirsiniz.
ST (Structured Text) Yükselen kenar kontak
Endüstriyel otomasyonda bir sinyalin sürekli aktif kalmasını değil, sadece aktif olduğu o ilk anı yakalamak kritik bir işlemdir. ST (Structured Text) dilinde, IEC 61131-3 standartlarına uygun R_TRIG (Yükselen Kenar) fonksiyon bloğu kullanılarak, bir girişin FALSE durumundan TRUE durumuna geçtiği anın (tek bir tarama döngüsü için) nasıl tespit edildiğini ve Codesys üzerinde nasıl programlandığını aşağıdaki eğitim videomuzda adım adım izleyebilirsiniz.
ST (Structured Text) Düşen kenar kontak
Endüstriyel otomasyonda bir sinyalin kesildiği veya sensörün algılamayı bıraktığı o ilk anı tespit etmek, en az sinyalin gelmesi kadar önemlidir. ST (Structured Text) dilinde F_TRIG (Düşen Kenar) fonksiyon bloğunu kullanarak, bir değişkenin TRUE durumundan FALSE durumuna geçtiği anı (1’den 0’a düşüşü) nasıl yakalayacağınızı ve Codesys üzerinde bu tetiklemeyi nasıl kodlayacağınızı hemen aşağıdaki eğitim videomuzda adım adım izleyebilirsiniz.
ST (Structured Text) TON Timer
Endüstriyel otomasyon süreçlerinde zamana bağlı algoritmaların en temel yapı taşı olan TON (Timer On Delay) zamanlayıcısı, bir şart sağlandıktan belirli bir süre sonra çıkış almak için kullanılır. ST (Structured Text) dilinde, IEC 61131-3 standartlarına uygun bu fonksiyon bloğunun koda nasıl çağrıldığını; giriş (IN), hedef zaman (PT) ve çıkış (Q) parametrelerinin Codesys üzerinde nasıl yapılandırıldığını hemen aşağıdaki eğitim videomuzda adım adım izleyebilirsiniz.
ST (Structured Text) TOF timer
Endüstriyel otomasyonda bir sinyal kesildikten sonra sistemin belirli bir süre daha çalışmaya devam etmesini sağlayan TOF (Timer Off Delay – Gecikmeli Kapanma) zamanlayıcısı, süreç yönetiminde kritik bir rol oynar. ST (Structured Text) dilinde, IEC 61131-3 standartlarına uygun olarak bu fonksiyon bloğunun koda nasıl çağrıldığını; girişin (IN) kesilmesiyle başlayan sayma süresinin (PT) ve süre bitimindeki çıkış (Q) kontrolünün Codesys üzerinde nasıl yapılandırıldığını hemen aşağıdaki eğitim videomuzda adım adım izleyebilirsiniz.
ST (Structured Text) TON sıralı çalışma örneği
Otomasyon sistemlerinde motorların veya valflerin belirli zaman aralıklarıyla peş peşe devreye girmesi ve sürecin kendini sürekli tekrarlaması (loop) en sık karşılaştığımız uygulamalardandır. Bu videomuzda, “Start” sinyali aktif olduğu sürece 3 farklı çıkışı 3’er saniye aralıklarla sırasıyla devreye alan (SET) ve tüm çıkışlar aktif olduktan sonra sistemi sıfırlayarak döngüyü başa saran ardışık çalışma mantığını, ST dilinde TON zamanlayıcılarını birbirine zincirleyerek nasıl kuracağınızı adım adım inceliyoruz.
